Câu hỏi đầu tiên của gần như mọi người mới là: cosplay tốn bao nhiêu tiền? Câu trả lời thành thật là “tùy”, nhưng câu trả lời đó vô dụng nếu anh chị đang cần lên kế hoạch. Bài này bóc tách chi phí thành từng khoản để anh chị tự ước lượng được bộ đồ mình muốn sẽ rơi vào tầm nào.
Lưu ý trước: mọi con số dưới đây là khoảng tham khảo dựa trên mặt bằng chung, không phải bảng giá. Giá thực tế dao động theo shop, theo thời điểm, theo độ hiếm của nhân vật, và theo cả việc anh chị có kiên nhẫn săn hàng hay không.
Chi phí một bộ cos gồm những gì
Nhiều người mới chỉ tính tiền trang phục rồi ngạc nhiên khi tổng chi phí gấp đôi dự tính. Một bộ hoàn chỉnh thường có sáu khoản:
- Trang phục
- Wig
- Lens
- Trang điểm
- Giày
- Đạo cụ và phụ kiện
Cộng thêm chi phí phát sinh mà ít ai tính vào từ đầu: vé sự kiện, đi lại, chụp ảnh, và tiền sửa đồ khi hàng về không vừa.
Trang phục — khoản lớn nhất
Đây là khoản chiếm tỷ trọng cao nhất và cũng dao động mạnh nhất.
Thuê. Rẻ nhất theo lần. Thường tính theo ngày, có đặt cọc. Hợp lý nếu anh chị chỉ cos một lần cho một sự kiện cụ thể và không có ý định giữ đồ. Nhược điểm: không tùy chỉnh được, đồ đã qua nhiều người mặc, và size có gì mặc nấy.
Mua sẵn. Mức phổ biến nhất với người mới. Hàng có sẵn thường theo size chuẩn quốc tế, mà vóc dáng người Việt hay lệch so với chuẩn đó, nên phải tính thêm tiền sửa. Nhân vật càng nổi tiếng thì càng nhiều nguồn, giá càng dễ chịu. Nhân vật ít người biết thì có khi không tìm được hàng may sẵn.
Đặt may. Đắt hơn hẳn nhưng vừa người và đúng chi tiết. Giá phụ thuộc gần như hoàn toàn vào độ phức tạp: một bộ đồng phục học sinh và một bộ váy nhiều tầng có thêu là hai thế giới khác nhau. Thời gian chờ thường vài tuần.
Tự may. Rẻ nhất về tiền vải nhưng đắt nhất về thời gian, và chỉ khả thi nếu anh chị đã biết may. Người mới tự may bộ đầu tiên thường tốn cả tiền lẫn công mà kết quả không dùng được.
Wig — chỗ không nên tiết kiệm quá tay
Wig là món có tương quan giá — chất lượng rõ rệt nhất. Loại rẻ nhất trên thị trường thường bóng nhựa, xơ cứng, rối sau vài lần đội và nhìn rất “giả” trong ảnh. Loại tầm trung bằng sợi tổng hợp chất lượng khá đã đủ tốt cho hầu hết nhu cầu.
Nếu ngân sách hạn chế và phải cắt ở đâu đó, em khuyên cắt ở trang phục chứ không cắt ở wig. Trong ảnh chân dung và ảnh cận, phần đầu chiếm tỷ trọng thị giác lớn hơn nhiều so với chi tiết áo quần.
Đừng quên mua kèm lưới trùm tóc và lược răng thưa riêng cho wig. Hai món này rẻ nhưng thiếu là hỏng việc.
Lens — món liên quan đến sức khỏe
Lens tạo khác biệt lớn trong ảnh cận, nhưng đây không phải chỗ để săn hàng rẻ. Chỉ mua ở nơi có nguồn gốc rõ ràng, có hạn sử dụng in trên bao bì, và tuyệt đối không dùng chung với người khác.
Tính cả dung dịch ngâm và khay đựng vào ngân sách. Người bị cận nên hỏi ý kiến người có chuyên môn về loại phù hợp trước khi mua, đừng tự đoán.
Một mẹo tiết kiệm hợp lý: lens dùng được cho nhiều bộ cos nếu màu tương đối trung tính. Một cặp nâu hoặc xám dùng được cho khá nhiều nhân vật.
Trang điểm — mua một lần dùng nhiều lần
Nếu anh chị đã có sẵn đồ trang điểm cơ bản thì khoản này gần như bằng không cho bộ đầu tiên. Nếu bắt đầu từ số không, cần tối thiểu: kem lót, kem nền hoặc cushion, phấn phủ, kẻ mày, kẻ mắt, mascara hoặc mi giả, phấn má, son.
Điểm sáng là đây là khoản đầu tư một lần. Từ bộ cos thứ hai trở đi, chi phí makeup gần như chỉ là hao mòn.
Với nhân vật cần hiệu ứng đặc biệt — sẹo, vảy, màu da khác thường — thì phát sinh thêm, nhưng đó là chuyện của những bộ về sau.
Giày và đạo cụ — chỗ hay bị bỏ quên
Giày là món khiến nhiều người vỡ kế hoạch. Nhân vật đi boots cao cổ, giày cao gót đặc biệt hay giày có màu lạ thì phải mua riêng hoặc sơn lại. Nhiều người chọn cách tận dụng giày sẵn có rồi sơn hoặc bọc vải — rẻ hơn nhiều và thường đủ dùng trong ảnh.
Đạo cụ thì dao động cực rộng. Một cây gậy đơn giản làm từ ống nhựa và foam có thể chỉ tốn tiền lẻ. Một thanh kiếm lớn có chi tiết khắc, sơn nhiều lớp và đèn LED thì có thể đắt hơn cả bộ trang phục.
Nếu anh chị định tự làm đạo cụ, tính thêm tiền dụng cụ cho lần đầu: dao rọc, keo nến, giấy nhám, sơn lót, sơn phủ. Đây cũng là khoản đầu tư dùng lại được.
Ba mức ngân sách điển hình
Mức tối giản. Thuê trang phục hoặc mua hàng cơ bản cho một nhân vật đơn giản, wig tầm trung, tận dụng makeup và giày sẵn có, không có đạo cụ phức tạp. Đây là mức thấp nhất mà vẫn ra được một bộ tử tế.
Mức phổ thông. Mua trang phục sẵn có chất lượng ổn, wig tốt, lens, bổ sung vài món makeup, giày phù hợp, đạo cụ nhỏ. Phần lớn coser hoạt động đều ở mức này.
Mức đầu tư. Đặt may riêng, wig cao cấp có tạo kiểu sẵn, đạo cụ tự làm công phu hoặc đặt thợ, thuê photographer chụp bộ ảnh riêng. Mức này thường là của người đã cos một thời gian và biết rõ mình muốn gì.
Những khoản phát sinh hay bị quên
- Sửa đồ. Hàng may sẵn hiếm khi vừa hoàn hảo. Nên trừ sẵn một khoản cho việc bóp eo, lên lai, chỉnh vai.
- Vé sự kiện và đi lại. Nếu sự kiện ở thành phố khác thì đây có thể là khoản lớn nhất trong cả chuyến.
- Chụp ảnh. Nhờ bạn chụp thì miễn phí, thuê photographer là một khoản riêng.
- Bảo quản. Túi treo, hộp đựng wig, gói hút ẩm. Nghe vặt vãnh nhưng khí hậu nóng ẩm của mình làm hỏng đồ rất nhanh nếu cất bừa.
- Ship và thuế. Đặt hàng từ nước ngoài thì phí vận chuyển có khi bằng nửa giá món hàng.
Cách giảm chi phí mà không hạ chất lượng
Chọn nhân vật phổ biến. Càng nhiều người cos thì càng nhiều nguồn hàng, giá càng cạnh tranh, và càng dễ mua lại đồ cũ từ coser khác.
Mua lại đồ cũ trong cộng đồng. Rất nhiều coser bán lại bộ đã cos xong với giá thấp hơn nhiều so với hàng mới, mà chất lượng còn tốt. Đây là kênh bị người mới bỏ qua nhiều nhất.
Chia sẻ với nhóm. Wig, lens dự phòng, đạo cụ chung, thậm chí thuê photographer theo nhóm đều chia được chi phí.
Đầu tư vào món dùng lại được. Makeup, dụng cụ làm đạo cụ, lens màu trung tính — mua tốt một lần rồi dùng cho nhiều bộ.
Đừng vội. Săn hàng vào các đợt giảm giá lớn trong năm tiết kiệm được đáng kể, miễn là anh chị đặt sớm hơn ngày sự kiện đủ xa.
Một lưu ý quan trọng về chuyện tiền nong
Giá rẻ bất thường gần như luôn có lý do. Trong cộng đồng cosplay Việt, phần lớn giao dịch diễn ra qua tin nhắn và chuyển khoản cá nhân, nên chuyện đặt cọc rồi không nhận được hàng không hiếm. Một shop báo giá thấp hơn hẳn mặt bằng, yêu cầu chuyển cọc toàn bộ vào tài khoản cá nhân, rồi lặng lẽ biến mất là kịch bản lặp đi lặp lại.
Trước khi chuyển bất kỳ khoản nào, anh chị nên nắm vài dấu hiệu cảnh báo cơ bản — phần này em có viết riêng trong chuyên mục Cẩm nang. Tiết kiệm được vài trăm nghìn mà mất cả bộ đồ thì không đáng.
Tóm lại
Cosplay có thể rất rẻ hoặc rất đắt, và phần lớn nằm ở lựa chọn của anh chị chứ không phải ở bản thân bộ môn. Bộ đầu tiên nên đặt một trần ngân sách rõ ràng rồi bám vào nó, vì đây là môn lúc nào cũng có một món “nâng cấp thêm chút nữa cho đẹp”.
Nếu anh chị đang có ngân sách rất hạn chế, đừng nản — vẫn làm được, chỉ cần chọn đúng cách. Anh chị có thể xem thêm các bài trong Cẩm nang, hoặc theo dõi lịch sự kiện để chọn một dịp phù hợp cho lần ra mắt đầu tiên.
