Nếu anh chị vừa xem xong một bộ anime và nảy ra ý nghĩ “mình muốn hóa thân thành nhân vật này”, thì đó chính là điểm bắt đầu của cosplay. Nhưng từ ý nghĩ đó đến bộ ảnh đầu tiên là một quãng đường có khá nhiều thứ phải học: chọn nhân vật thế nào cho vừa sức, mua đồ ở đâu, tốn bao nhiêu tiền, và làm sao để lần đầu đi sự kiện không bị bỡ ngỡ.
Bài này là bản đồ tổng quan cho người mới hoàn toàn. Đọc xong, anh chị sẽ biết mình cần chuẩn bị những gì và nên bắt đầu từ đâu.
Cosplay là gì?
Cosplay là từ ghép của costume (trang phục) và play (nhập vai). Nói đơn giản: hóa trang thành một nhân vật có sẵn — từ anime, manga, game, phim ảnh, hoặc thậm chí là một ca sĩ, một nhân vật lịch sử — rồi thể hiện lại nhân vật đó qua trang phục, tạo hình và phong thái.
Thuật ngữ này được nhà báo Nhật Nobuyuki Takahashi đặt ra vào giữa thập niên 1980, sau khi ông chứng kiến người hâm mộ hóa trang tại một hội nghị khoa học viễn tưởng ở Mỹ. Từ Nhật, cosplay lan ra toàn thế giới và du nhập vào Việt Nam khoảng đầu những năm 2000, ban đầu chỉ là những nhóm nhỏ trong các câu lạc bộ anime.
Một điểm hay bị hiểu nhầm: cosplay không đồng nghĩa với “mặc đồ đẹp chụp ảnh”. Phần “play” mới là linh hồn. Một bộ đồ may đắt tiền nhưng người mặc không hiểu nhân vật, không ra được thần thái, thì vẫn kém xa một bộ đồ đơn giản mà người cos nắm được cái hồn của nhân vật.
Cosplay ở Việt Nam bây giờ ra sao?
So với mười năm trước, mọi thứ dễ hơn rất nhiều. Trước kia muốn có một bộ đồ tử tế gần như phải tự may hoặc đặt hàng nước ngoài. Bây giờ thì:
- Hàng loạt shop bán và cho thuê đồ cosplay ở TP.HCM và Hà Nội, đặt online cũng được.
- Xưởng may nhận đặt theo yêu cầu với đủ mức giá.
- Sự kiện anime, lễ hội Nhật Bản, hội chợ game diễn ra khá đều trong năm ở các thành phố lớn.
- Cộng đồng đông, chia theo fandom, theo khu vực, theo kỹ năng — tìm người chỉ dẫn không khó.
Cái khó bây giờ không còn là “kiếm đâu ra đồ” mà là “chọn thế nào giữa quá nhiều lựa chọn”, và “làm sao không bị mất tiền oan khi giao dịch online”.
Bắt đầu từ đâu: chọn nhân vật
Đây là quyết định quan trọng nhất và cũng là chỗ người mới hay sai nhất. Nhiều bạn chọn ngay nhân vật mình mê nhất — thường là nhân vật có trang phục cầu kỳ, nhiều giáp, nhiều phụ kiện phát sáng — rồi bỏ cuộc giữa chừng vì quá sức.
Ba tiêu chí nên cân nhắc cho bộ đầu tiên:
Độ phức tạp của trang phục. Nhân vật mặc đồng phục học sinh, áo khoác đơn giản, kimono cơ bản sẽ dễ hơn nhiều so với nhân vật đầy giáp trụ hoặc váy tầng lớp. Bộ đầu tiên nên là bộ mà anh chị có thể hoàn thiện, không phải bộ đẹp nhất.
Mức độ giống về vóc dáng và khí chất. Không cần giống hệt, nhưng chọn nhân vật có kiểu người gần với mình sẽ đỡ phải chỉnh sửa và tự tin hơn nhiều khi đứng trước ống kính.
Mình có thật sự thích nhân vật đó không. Nghe hiển nhiên nhưng rất nhiều người chọn theo trend. Vấn đề là quá trình chuẩn bị kéo dài hàng tuần, có khi hàng tháng — nếu không thật sự yêu nhân vật, anh chị sẽ nản ở khoảng giữa.
Những món cần chuẩn bị
Trang phục
Ba đường đi, mỗi đường một kiểu đánh đổi:
Mua sẵn. Nhanh, giá dễ chịu, nhưng size thường theo chuẩn chung nên hay phải sửa lại. Phù hợp với nhân vật phổ biến, vì hàng có sẵn nhiều.
Thuê. Rẻ nhất nếu chỉ cos một lần cho một sự kiện. Nhược điểm là không được tùy chỉnh, và đồ thuê đã qua nhiều người mặc nên độ mới không cao.
Đặt may hoặc tự may. Vừa vặn nhất, chủ động về chất liệu và chi tiết, nhưng đắt hơn và cần thời gian. Đặt may ở xưởng thường mất từ hai đến sáu tuần tùy độ phức tạp.
Wig (tóc giả)
Đây là món quyết định độ “ra nhân vật” nhiều hơn người mới tưởng. Một bộ đồ đẹp mà đội wig rẻ tiền, bóng nhựa, rối xù thì hỏng cả tạo hình. Wig sợi tổng hợp chất lượng khá đã đủ dùng cho người mới, không cần đầu tư loại cao cấp ngay từ đầu.
Nhớ mua kèm lưới trùm tóc (wig cap) và ít nhất một chiếc lược răng thưa dành riêng cho wig.
Lens
Nhiều nhân vật có màu mắt đặc trưng, và lens tạo khác biệt lớn trong ảnh cận. Nhưng đây là món liên quan trực tiếp đến sức khỏe, không phải chỗ để tiết kiệm. Chỉ mua từ nơi bán có nguồn gốc rõ ràng, không dùng chung, không đeo quá thời gian khuyến cáo, và tháo ra ngay nếu thấy cộm hay đỏ mắt. Ai bị cận thì nên hỏi ý kiến người có chuyên môn về loại lens phù hợp trước khi mua.
Trang điểm
Makeup cosplay khác makeup thường ở chỗ nó nhằm biến khuôn mặt thật thành khuôn mặt hoạt hình: mắt to hơn, đường nét rõ hơn, màu sắc đậm hơn vì ảnh chụp và ánh sáng sự kiện sẽ “ăn” bớt màu. Người chưa từng trang điểm hoàn toàn có thể học được phần cơ bản trong vài buổi tập.
Giày và phụ kiện
Món hay bị quên nhất, và cũng là món hay phá hỏng tổng thể nhất. Đi cả ngày ở sự kiện với đôi giày không vừa chân là trải nghiệm rất khổ. Nếu nhân vật đi boots cao mà anh chị chưa quen, cân nhắc phương án thoải mái hơn cho lần đầu.
Chi phí thực tế
Con số dao động rất rộng tùy nhân vật và tùy cách làm. Một bộ đơn giản với đồ mua sẵn, wig tầm trung, makeup cơ bản có thể nằm trong khoảng vài trăm nghìn đến hơn một triệu. Một bộ có giáp trụ tự làm, đặt may riêng, phụ kiện phức tạp thì có thể lên đến vài triệu hoặc hơn.
Lời khuyên cho bộ đầu tiên: đặt một ngân sách trần rồi bám vào nó. Cosplay là môn dễ đội chi phí, vì lúc nào cũng có một món “nâng cấp thêm chút nữa cho đẹp”.
Lần đầu đi sự kiện
Đi fes là lúc vui nhất, nhưng cũng dễ đuối nếu không chuẩn bị. Vài điều cơ bản:
- Mang theo nước, đồ ăn nhẹ và giấy thấm dầu. Đứng chụp ảnh cả ngày dưới thời tiết nóng ẩm mệt hơn anh chị nghĩ.
- Chuẩn bị bộ đồ sửa chữa nhanh: kim chỉ, ghim băng, keo dán, phấn dặm.
- Xem trước quy định của ban tổ chức, đặc biệt là quy định về đạo cụ vũ khí. Nhiều sự kiện giới hạn kích thước và chất liệu.
- Luôn xin phép trước khi chụp ảnh coser khác, và tôn trọng nếu họ từ chối.
- Không tự ý chạm vào trang phục hay phụ kiện của người khác. Nhiều món làm thủ công rất mong manh.
Anh chị có thể theo dõi lịch sự kiện cosplay và anime để chọn một sự kiện gần nhà cho lần ra mắt đầu tiên.
Những lỗi người mới hay mắc
Chọn nhân vật quá khó cho bộ đầu tiên. Đã nói ở trên nhưng đáng nhắc lại, vì đây là nguyên nhân bỏ cuộc số một.
Dồn hết tiền vào trang phục, bỏ qua wig và makeup. Trong ảnh, phần đầu chiếm tỷ trọng lớn. Phân bổ ngân sách cân đối hơn sẽ cho kết quả tốt hơn nhiều.
Không thử đồ trước ngày sự kiện. Mặc thử toàn bộ, đội wig, đi giày, di chuyển thử vài phút. Rất nhiều vấn đề chỉ lộ ra khi mặc đủ bộ.
Chuyển tiền cọc mà không giữ lại gì. Đây là lỗi tốn kém nhất. Cộng đồng cosplay Việt hoạt động nhiều qua tin nhắn và chuyển khoản cá nhân, nên chuyện đặt cọc rồi không nhận được hàng không hiếm. Trước khi chuyển bất kỳ khoản nào, anh chị nên đọc phần cẩm nang về giao dịch an toàn — biết trước vài dấu hiệu cảnh báo tiết kiệm được rất nhiều tiền và bực bội.
So sánh bản thân với coser lâu năm. Những bộ ảnh anh chị thấy trên mạng là kết quả của nhiều năm tích lũy kỹ năng, thiết bị và cả hậu kỳ. Bộ đầu tiên của ai cũng có chỗ chưa ổn.
Bước tiếp theo
Nếu anh chị thấy hứng thú và muốn đi tiếp, lộ trình hợp lý là:
- Chọn một nhân vật đơn giản mà mình thích, đặt ngân sách rõ ràng.
- Mua hoặc thuê trang phục, tập makeup ở nhà vài buổi.
- Đi một sự kiện nhỏ để làm quen không khí, chưa cần chụp ảnh chuyên nghiệp.
- Tham gia một vài nhóm cộng đồng để học hỏi và tìm bạn cùng cos.
- Từ bộ thứ hai trở đi mới tính đến chuyện tự làm đạo cụ, đặt may riêng hay chụp bộ ảnh đầu tư.
Cosplay là môn học bằng cách làm. Không ai làm đúng ngay từ bộ đầu tiên, và cũng không cần thiết. Điều duy nhất thật sự quan trọng là anh chị thấy vui trong lúc làm.
Muốn tìm hiểu sâu hơn từng phần, anh chị có thể xem chuyên mục Cẩm nang hoặc ghé Cộng đồng & Văn hóa để hiểu thêm về sân chơi cosplay ở Việt Nam.
